CÁC BÀI THUỐC KHỬ TRÙNG TÍCH TRONG Y HỌC CỔ TRUYỀN
Nhóm bài thuốc khử trùng tích đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị các bệnh lý liên quan đến giun sán và rối loạn tiêu hóa do ký sinh trùng gây ra. Đây là những kiến thức nền tảng giúp học viên không chỉ hiểu lý thuyết mà còn ứng dụng hiệu quả trong thực hành lâm sàng.
🔍 Khái niệm và phân loại
Các bài thuốc khử trùng tích là nhóm bài thuốc có tác dụng:
- Trừ giun, sán trong đường tiêu hóa
- Giảm đau bụng do ký sinh trùng gây ra
- Tiêu tích trệ, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định
Nhóm thuốc này thường được ứng dụng trong các trường hợp:
✔️ Nhiễm giun đũa, giun kim, sán
✔️ Trẻ em suy dinh dưỡng do giun
✔️ Rối loạn tiêu hóa kéo dài
📌 Một số bài thuốc tiêu biểu
1. Ô Mai Hoàn
Thành phần chính: Ô mai, Hoàng liên, Hoàng bá, Can khương, Phụ tử chế, Quế chi, Tế tân, Xuyên tiêu, Đương quy, Đẳng sâm
Cách dùng:
Tán bột, làm viên, uống khoảng 12g/ngày trong 3 ngày liên tục.
Tác dụng:
- Điều trị đau bụng do giun đũa
- Hỗ trợ viêm đại tràng mạn tính
Phân tích:
- Ô mai (quân): làm giảm nhu động của giun → giảm đau
- Hoàng liên, Hoàng bá (thần): đắng, giúp đẩy giun xuống
- Tế tân, Xuyên tiêu: trừ trùng
- Can khương, Quế chi, Phụ tử: ôn tạng, trừ hàn
- Đương quy, Đẳng sâm: bổ khí huyết
2. Bài thuốc chữa sán (sán lợn, sán bò)
Thành phần: Hạt bí ngô, Hạt cau già, Hạt chua ngọt
Cách dùng:
- Uống nước sắc từ hạt cau và hạt chua ngọt vào buổi sáng
- Ăn hạt bí ngô rang
- Sau đó uống MgSO₄ để tống sán ra ngoài
Tác dụng:
- Loại bỏ sán khỏi cơ thể một cách hiệu quả
3. Phì Nhi Hoàn
Thành phần: Thần khúc, Mạch nha, Hoàng liên, Nhục đậu khấu, Binh lang, Sử quân tử, Mộc hương
Cách dùng:
- Dạng viên (4g/viên)
- Trẻ 1–4 tuổi: 1 viên/ngày
- Trẻ 5–7 tuổi: 2 viên/ngày (dùng trong 5 ngày)
Tác dụng:
- Sát trùng, tiêu tích
- Kiện tỳ, cải thiện tiêu hóa
Ứng dụng:
- Trẻ em nhiễm giun nhiều (bụng to, da xanh, chậm lớn)
4. Phì Nhi Cam Tích
Thành phần: Ý dĩ, Hoài sơn, Hạt sen, Sơn tra, Đương quy, Bạch biển đậu, Thần khúc, Sử quân tử, Gạo nếp rang
Cách dùng:
- Tán bột, làm viên nhỏ
- Trẻ 1–5 tuổi: 5–8 viên/ngày
- Trẻ 4–10 tuổi: 10–15 viên/ngày
Tác dụng:
- Ôn bổ tỳ vị
- Trừ giun, tăng hấp thu dinh dưỡng
Ứng dụng:
- Trẻ em gầy yếu, ăn kém, bụng ỏng do giun
Tại Trường Trung cấp Y Dược Tuệ Tĩnh Hà Nội, các bài thuốc này không chỉ được giảng dạy về lý thuyết mà còn được:
- Thực hành bào chế trực tiếp
- Phân tích cấu trúc bài thuốc (quân – thần – tá – sứ)
- Ứng dụng vào tình huống lâm sàng thực tế
👉 Giúp học viên hiểu sâu – nhớ lâu – làm được ngay sau khi học
📢 Thông tin tuyển sinh
